एका वडिलांनी आयुष्यभर कष्ट करून आपल्या दोन्ही मुलांसाठी संपत्ती जमवली होती.
त्यांची एकच इच्छा होती. दोन्ही मुलांनी एकत्र राहावं आणि आयुष्यभर एकमेकांची साथ द्यावी.
पण वडिलांच्या मृत्यूनंतर संपत्तीच्या वाटणीवरून दोन्ही भावांमध्ये इतकं मोठं भांडण झालं की त्यांनी एकमेकांचं तोंड पाहणंसुद्धा बंद केलं.
काळ पुढे सरकत गेला. दोघांनीही आपापले संसार थाटले. पैसा कमावला. मोठी घरं बांधली.
पण एक दिवस असं काही घडलं, ज्यामुळे त्यांना आपल्या आयुष्यातील सर्वात मोठी चूक समजली.
चला तर मग, ऐकूया ही मनाला भिडणारी कथा.
महाराष्ट्रातील एका छोट्याशा गावात देशमुख कुटुंब राहत होतं.
घरात वडील, आई आणि दोन मुलं होती.
मोठ्या मुलाचं नाव होतं विजय आणि धाकट्या मुलाचं नाव होतं अजय.
विजय स्वभावाने शांत आणि समजूतदार होता. तर अजय थोडा हट्टी, पण मनाने खूप प्रेमळ होता.
दोघांमध्ये वयाचं अंतर फक्त तीन वर्षांचं होतं.
लहानपणी दोघंही एकमेकांशिवाय कधीच राहत नसत.
शाळेत जाताना एकत्र जायचे. एकत्र खेळायचे. गावातील जत्रेत एकमेकांचा हात धरून फिरायचे.
कधी विजय आजारी पडला, तर अजय त्याच्याजवळ बसून राहायचा.
आणि कधी अजयला कोणी त्रास दिला, तर विजय त्याच्या मदतीला धावून जायचा.
त्यांचे वडील, शंकरराव देशमुख, गावातील एक प्रतिष्ठित शेतकरी होते.
त्यांच्याकडे वीस एकर जमीन, गावात एक मोठं जुनं घर आणि बाजारपेठेत दोन दुकानं होती.
शंकररावांनी आयुष्यभर कष्ट करून ही संपत्ती उभी केली होती.
पण त्यांना पैशांपेक्षा आपल्या दोन्ही मुलांचं एकमेकांवरील प्रेम अधिक महत्त्वाचं वाटायचं.
ते नेहमी दोघांना एक गोष्ट सांगायचे.
"बाळांनो, मी तुमच्यासाठी कितीही संपत्ती कमावली, तरी माझ्यासाठी खरी संपत्ती तुम्ही दोघं आहात. एकमेकांची साथ कधीही सोडू नका."
दोघंही हसून मान हलवायचे.
पण त्या वेळी त्यांना माहीत नव्हतं की भविष्यात याच संपत्तीमुळे त्यांचं नातं तुटणार होतं.
काही वर्षांनी विजयचं लग्न झालं. त्यानंतर अजयचंही लग्न झालं.
दोन्ही भावांचे संसार एकाच घरात सुरू झाले.
सुरुवातीला सर्व काही छान होतं.
दोन्ही सुना एकत्र स्वयंपाक करायच्या. सणवार एकत्र साजरे व्हायचे. घरात आनंदाचं वातावरण असायचं.
पण हळूहळू परिस्थिती बदलू लागली.
एकदा विजयच्या पत्नीने त्याला सांगितलं...
"आपण एवढी वर्षं या घरासाठी कष्ट करतोय. पण घरातील प्रत्येक गोष्टीत अजयचा निर्णय महत्त्वाचा का असतो?"
विजयने तिला समजावलं.
"अगं, तो माझा लहान भाऊ आहे. आपण सगळे एकाच कुटुंबातील आहोत."
पण असे छोटे छोटे गैरसमज वाढत गेले.
कधी शेतीच्या उत्पन्नावरून वाद व्हायचा, तर कधी दुकानाच्या पैशांवरून.
अजयच्या पत्नीला वाटायचं की मोठा भाऊ जास्त फायदा घेत आहे.
तर विजयच्या पत्नीला वाटायचं की धाकटा भाऊ काहीच जबाबदारी घेत नाही.
दोन्ही भावांना सुरुवातीला या गोष्टी फारशा महत्त्वाच्या वाटत नव्हत्या.
पण रोजच्या टोमण्यांमुळे त्यांच्या मनातही कटुता निर्माण होऊ लागली.
एक दिवस अचानक शंकररावांची तब्येत बिघडली.
त्यांना तातडीने रुग्णालयात दाखल करण्यात आलं.
डॉक्टरांनी तपासणी केल्यानंतर सांगितलं की त्यांची प्रकृती गंभीर आहे.
दोन्ही मुलं वडिलांच्या शेजारी बसली होती.
शंकररावांनी विजयचा हात आपल्या एका हातात घेतला आणि अजयचा हात दुसऱ्या हातात घेतला.
ते हळू आवाजात म्हणाले...
"माझ्या मुलांनो, एक गोष्ट लक्षात ठेवा. ही जमीन, हे घर, ही दुकानं... या सगळ्या गोष्टी तुमच्यासाठीच कमावल्या आहेत.
पण माझ्या जाण्यानंतर या संपत्तीसाठी तुम्ही एकमेकांपासून दूर जाऊ नका.
मला तुमचं प्रेम हवं आहे. तुमचं एकत्र राहणं हवं आहे.
माझ्यासाठी एवढं कराल ना?"
दोघांच्या डोळ्यांत पाणी आलं.
विजय म्हणाला...
"बाबा, तुम्ही काळजी करू नका. आम्ही कधीच वेगळे होणार नाही."
अजयनेही वडिलांचा हात घट्ट धरला.
पण नियतीला काहीतरी वेगळंच मान्य होतं.
दोन दिवसांनी शंकररावांनी या जगाचा निरोप घेतला.
घरातील आनंदाचं वातावरण एका क्षणात दुःखात बदललं.
वडिलांच्या अंत्यसंस्कारानंतर काही दिवसांनी संपत्तीच्या वाटणीचा विषय समोर आला.
सुरुवातीला दोन्ही भावांनी शांतपणे चर्चा करण्याचा प्रयत्न केला.
पण दोघांच्या मनात आधीपासून साचलेले गैरसमज आता बाहेर येऊ लागले.
विजय म्हणाला...
"अजय, बाबांची वीस एकर जमीन आहे. आपण ती समान वाटून घेऊ. दुकानांबद्दलही योग्य निर्णय घेऊ."
अजय लगेच म्हणाला...
"दादा, फक्त जमीन समान वाटून चालणार नाही. बाजारपेठेतील दोन्ही दुकानंही आपल्याला समान हवीत."
विजयने उत्तर दिलं...
"मग तसं करूया. मला काहीच हरकत नाही."
पण अजयची पत्नी मध्येच म्हणाली...
"एक मिनिट! मोठ्या दादांनी इतकी वर्षं दुकानांचा व्यवहार सांभाळला आहे. त्यांना दुकानांच्या पैशांचा जास्त फायदा झाला असेल. त्याचं काय?"
हे ऐकताच विजयची पत्नीही गप्प बसली नाही.
ती म्हणाली...
"आणि घर सांभाळण्याची जबाबदारी आम्ही घेतली होती. त्याचा विचार कोण करणार?"
काही मिनिटांतच शांत चर्चा मोठ्या भांडणात बदलली.
दोन्ही भाऊ एकमेकांवर आरोप करू लागले.
शेवटी विजय रागाने म्हणाला...
"अजय, तुला जेवढं हवं आहे तेवढं घे. पण यापुढे माझ्यासमोर संपत्तीचा विषय काढू नकोस."
अजयही संतापून म्हणाला...
"दादा, तुम्ही मला माझा हक्क देत नाही. मला माझा हिस्सा कायदेशीर मार्गाने घ्यावा लागला तरी मी मागे हटणार नाही."
काही दिवसांतच वकिलामार्फत संपत्तीच्या वाटणीची प्रक्रिया सुरू झाली.
शेवटी जमीन, दुकानं आणि घराची कायदेशीर वाटणी झाली.
दोन्ही भावांना त्यांचा हिस्सा मिळाला.
पण त्या दिवशी फक्त संपत्तीची वाटणी झाली नव्हती.
एका घराची, एका कुटुंबाची आणि दोन भावांच्या नात्याचीही कायमची वाटणी झाली होती.
अजय गावातील जुनं घर सोडून दुसऱ्या शहरात राहायला गेला.
विजय मात्र गावातच राहिला.
दोघांनीही एकमेकांशी बोलणं बंद केलं.
सण आले, उत्सव आले, लग्नकार्यं झाली.
पण दोन्ही भावांनी एकमेकांना कधीच आमंत्रण दिलं नाही.
काळ पुढे सरकत होता.
अजयने शहरात आपला व्यवसाय सुरू केला. काही वर्षांत त्याने चांगला पैसा कमावला. मोठं घर घेतलं आणि गाडीही विकत घेतली.
विजयने गावातच शेती आणि दुकानांचा व्यवसाय वाढवला.
त्याच्याकडेही पैशांची काही कमी नव्हती.
पण दोघांच्या आयुष्यात एक गोष्ट कायमची कमी झाली होती.
ती म्हणजे भावाचं प्रेम.
एकदा दिवाळीच्या दिवशी अजय आपल्या घराच्या गॅलरीत उभा होता.
शेजारच्या घरातून दोन भाऊ फटाके फोडताना एकमेकांना मिठी मारत होते.
ते दृश्य पाहून त्याला लहानपणीचा विजय आठवला.
त्याला आठवलं की लहानपणी दिवाळीत दोघंही एकाच फुलबाजीतून फटाके पेटवायचे.
अजयच्या डोळ्यांत पाणी आलं.
त्याने मोबाईल हातात घेतला. विजयचा नंबर शोधला.
काही क्षण तो फोन लावायचा की नाही, याच विचारात राहिला.
शेवटी त्याने मोबाईल बाजूला ठेवला.
त्याच्या मनात एकच विचार आला.
'दादाने आधी फोन करायला हवा.'
तिकडे विजयची परिस्थितीही वेगळी नव्हती.
त्याच्या मुलाला एकदा शाळेत शिक्षकांनी विचारलं होतं...
"तुला काका आहेत ना? मग ते कधी भेटायला येत नाहीत?"
त्या प्रश्नाचं उत्तर विजयच्या मुलाकडे नव्हतं.
पण त्या प्रश्नाने विजयच्या मनात अनेक जुन्या आठवणी जाग्या झाल्या.
त्याला आपल्या धाकट्या भावाची खूप आठवण येत होती.
पण अहंकारामुळे तोही शांत होता.
असेच काही वर्षं निघून गेली.
एक दिवस अचानक विजयच्या आयुष्यात मोठं संकट आलं.
त्याच्या मुलाला, रोहनला, शाळेत खेळताना अचानक चक्कर आली.
त्याला तातडीने रुग्णालयात दाखल करण्यात आलं.
डॉक्टरांनी तपासणी केली आणि सांगितलं की रोहनच्या हृदयात जन्मजात दोष आहे.
त्याच्यावर लवकरात लवकर शस्त्रक्रिया करणं आवश्यक होतं.
शस्त्रक्रियेचा खर्च ऐकून विजय आणि त्याची पत्नी हादरले.
त्यांनी आपली बचत वापरली. काही नातेवाईकांकडून पैसे घेतले.
पण तरीही मोठी रक्कम कमी पडत होती.
विजयने आपल्या ओळखीच्या लोकांकडे मदत मागितली.
पण एवढ्या मोठ्या खर्चासाठी कोणीही पुढे आलं नाही.
दिवसेंदिवस रोहनची तब्येत बिघडत होती.
एक रात्री विजय रुग्णालयातील बाकावर बसून रडत होता.
त्याच्या पत्नीने त्याला विचारलं...
"आता आपण काय करायचं? आपल्या मुलाला काही झालं तर?"
विजयकडे कोणतंच उत्तर नव्हतं.
त्याने देवासमोर हात जोडले.
"देवा, माझ्या मुलाला वाचव. त्याच्या बदल्यात माझ्याकडचं सगळं घे."
त्याच वेळी त्याला एक व्यक्ती आठवली.
त्याचा धाकटा भाऊ अजय.
अजय शहरात मोठा व्यवसाय करत होता. त्याच्याकडे पुरेसा पैसा होता.
पण विजयचा अहंकार त्याला अजयकडे मदत मागण्यापासून रोखत होता.
दुसऱ्या दिवशी सकाळी विजयने धाडस करून अजयला फोन लावला.
बराच वेळ फोन वाजत राहिला.
शेवटी अजयने फोन उचलला.
"हॅलो, कोण?"
विजय काही क्षण शांत राहिला.
नंतर थरथरत्या आवाजात म्हणाला...
"अजय... मी विजय बोलतोय."
फोनच्या दुसऱ्या बाजूला काही क्षण शांतता पसरली.
अजयला आपल्या मोठ्या भावाचा आवाज ऐकून धक्का बसला होता.
तो म्हणाला...
"दादा? एवढ्या वर्षांनी माझी आठवण कशी काय आली?"
विजयच्या डोळ्यांत पाणी आलं.
तो म्हणाला...
"अजय, मला तुझी मदत हवी आहे. रोहनची तब्येत खूप खराब आहे. त्याच्या हृदयाची शस्त्रक्रिया करायची आहे. पण माझ्याकडे पुरेसे पैसे नाहीत."
अजय काही क्षण शांत राहिला.
नंतर त्याने विचारलं...
"दादा, किती पैसे लागणार आहेत?"
विजयने रक्कम सांगितली.
अजय म्हणाला...
"दादा, तुम्ही काळजी करू नका. मी पैसे पाठवतो."
एवढं बोलून त्याने फोन ठेवला.
दोन तासांच्या आत विजयच्या खात्यात आवश्यक असलेली रक्कम जमा झाली.
विजयला आश्चर्य वाटलं.
त्याला वाटलं होतं की अजय कदाचित जुन्या गोष्टी उकरून काढेल. पण त्याने एकही प्रश्न विचारला नव्हता.
दुसऱ्याच दिवशी विजयने पुन्हा अजयला फोन केला.
तो म्हणाला...
"अजय, तू माझी खूप मोठी मदत केलीस. तुझे पैसे मी लवकरात लवकर परत करेन."
अजय शांतपणे म्हणाला...
"दादा, कोणते पैसे? रोहन माझाही पुतण्या आहे. त्याच्यासाठी मी काही केलं, तर त्यात परत करण्यासारखं काय आहे?"
हे शब्द ऐकताच विजयच्या डोळ्यांतून अश्रू वाहू लागले.
कित्येक वर्षांनी त्याला आपल्या धाकट्या भावाचा तोच जुना आवाज ऐकायला मिळाला होता.
काही दिवसांनी रोहनची शस्त्रक्रिया यशस्वी झाली.
डॉक्टरांनी सांगितलं की आता काळजी करण्याचं काही कारण नाही.
विजयच्या आनंदाला पारावार उरला नव्हता.
त्याने अजयला पुन्हा फोन केला.
"अजय, रोहन आता बरा आहे. डॉक्टरांनी त्याला घरी घेऊन जायला सांगितलं आहे."
अजय आनंदाने म्हणाला...
"खूप छान दादा. मला रोहनला भेटायला यायचं आहे. तुम्ही परवानगी द्याल ना?"
विजयला काही क्षण बोलताच आलं नाही.
शेवटी तो म्हणाला...
"अरे, हे काय विचारतोस? हे तुझंच घर आहे. तू कधीही येऊ शकतोस."
दुसऱ्या दिवशी अजय आपल्या पत्नी आणि मुलासोबत गावाला पोहोचला.
गावातील जुन्या घरासमोर गाडी थांबली.
अजय गाडीतून उतरला.
घराच्या दारात विजय उभा होता.
दोघांनी एकमेकांकडे पाहिलं.
कित्येक वर्षांचा राग, गैरसमज आणि अहंकार एका क्षणात डोळ्यांसमोर उभा राहिला.
कोण आधी बोलणार, याची दोघांनाही समजत नव्हती.
शेवटी विजय पुढे आला.
त्याने अजयला घट्ट मिठी मारली.
आणि रडत रडत म्हणाला...
"अजय, मला माफ कर रे भावा. संपत्तीच्या नादात मी माझं सर्वात मोठं नातं गमावलं."
अजयच्याही डोळ्यांत अश्रू आले.
तो म्हणाला...
"नाही दादा. चूक फक्त तुमची नव्हती. माझाही तेवढाच दोष होता. मीसुद्धा माझ्या अहंकाराला जास्त महत्त्व दिलं."
दोन्ही भाऊ एकमेकांच्या मिठीत रडत होते.
घरातील सर्वजण ते दृश्य पाहत होते.
रोहन हळूच पुढे आला.
त्याने दोन्ही काकांचे हात पकडले आणि म्हणाला...
"बाबा, काका... आता तुम्ही दोघं पुन्हा कधीच भांडणार नाही ना?"
हे ऐकून दोन्ही भावांच्या चेहऱ्यावर हसू आलं.
विजय म्हणाला...
"नाही रे बाळा. आता आम्ही कधीच भांडणार नाही."
त्या दिवशी दोन्ही भावांनी एकत्र जेवण केलं.
अनेक वर्षांनंतर त्या घरात पुन्हा हास्य ऐकू येत होतं.
जेवण झाल्यानंतर विजयने अजयला वडिलांच्या जुन्या खोलीत नेलं.
तिथे अजूनही शंकररावांचा फोटो भिंतीवर लावलेला होता.
फोटोसमोर उभं राहून विजय म्हणाला...
"अजय, आठवतंय? बाबा नेहमी सांगायचे की एकमेकांची साथ कधीच सोडू नका."
अजयने मान खाली घातली.
तो म्हणाला...
"हो दादा. आपण त्यांचं ऐकलं असतं, तर आज आपली इतकी वर्षं वाया गेली नसती."
विजयने वडिलांच्या फोटोसमोर दिवा लावला.
आणि दोन्ही भावांनी एकत्र हात जोडले.
त्या दिवशी त्यांनी एक निर्णय घेतला.
वडिलांनी कमावलेली संपत्ती आता फक्त त्यांच्या कुटुंबापुरती मर्यादित राहणार नव्हती.
गावातील गरीब मुलांच्या शिक्षणासाठी त्या संपत्तीतील काही भाग वापरायचा, असं त्यांनी ठरवलं.
काही महिन्यांनी गावात एक नवीन शैक्षणिक केंद्र सुरू झालं.
त्याच्या प्रवेशद्वारावर एक सुंदर पाटी लावण्यात आली होती.
"शंकरराव देशमुख शिक्षण केंद्र."
खाली दोन नावं लिहिली होती.
विजय देशमुख आणि अजय देशमुख.
त्या दिवशी दोन्ही भावांच्या चेहऱ्यावर समाधान होतं.
कारण त्यांना आता संपत्तीपेक्षा नात्यांची किंमत समजली होती.
आणि हो...
काही दिवसांनी अजय पुन्हा आपल्या भावाला भेटायला गावात आला.
दोघंही घराच्या अंगणात बसून चहा पीत होते.
अचानक अजय हसत म्हणाला...
"दादा, आठवतंय? लहानपणी तुम्ही माझा फुलबाजा नेहमी आधी पेटवायचात."
विजय हसला आणि म्हणाला...
"आणि तू माझे लाडू चोरून खायचास!"
दोघंही मोठ्याने हसू लागले.
त्या क्षणी त्यांना जाणवलं की बालपणीचं ते नातं अजूनही जिवंत होतं.
फक्त त्यावर संपत्तीचा आणि अहंकाराचा धुरळा साचला होता.
मित्रांनो, आयुष्यात संपत्ती कमावणं चुकीचं नाही.
स्वतःचं घर, गाडी आणि सुखसोयी असाव्यात, असं प्रत्येकालाच वाटतं.
पण या सगळ्या गोष्टी मिळवताना आपली माणसं हरवली, तर त्या संपत्तीचा उपयोग तरी काय?
कारण जमीन पुन्हा विकत घेता येते. घर पुन्हा बांधता येतं. पैसा पुन्हा कमावता येतो.
पण एकदा तुटलेलं नातं पुन्हा जोडण्यासाठी कधी कधी संपूर्ण आयुष्यही कमी पडतं.
म्हणून आपल्या माणसांना वेळ द्या. त्यांच्याशी बोला. गैरसमज दूर करा.
कारण शेवटी आपल्या आयुष्यात आपली माणसंच खरी संपत्ती असतात.संपत्तीमुळे दुरावलेले भाऊ - एक हृदयस्पर्शी मराठी कौटुंबिक कथा
एका वडिलांनी आयुष्यभर कष्ट करून आपल्या दोन्ही मुलांसाठी संपत्ती जमवली होती.
त्यांची एकच इच्छा होती. दोन्ही मुलांनी एकत्र राहावं आणि आयुष्यभर एकमेकांची साथ द्यावी.
पण वडिलांच्या मृत्यूनंतर संपत्तीच्या वाटणीवरून दोन्ही भावांमध्ये इतकं मोठं भांडण झालं की त्यांनी एकमेकांचं तोंड पाहणंसुद्धा बंद केलं.
काळ पुढे सरकत गेला. दोघांनीही आपापले संसार थाटले. पैसा कमावला. मोठी घरं बांधली.
पण एक दिवस असं काही घडलं, ज्यामुळे त्यांना आपल्या आयुष्यातील सर्वात मोठी चूक समजली.
चला तर मग, ऐकूया ही मनाला भिडणारी कथा.
महाराष्ट्रातील एका छोट्याशा गावात देशमुख कुटुंब राहत होतं.
घरात वडील, आई आणि दोन मुलं होती.
मोठ्या मुलाचं नाव होतं विजय आणि धाकट्या मुलाचं नाव होतं अजय.
विजय स्वभावाने शांत आणि समजूतदार होता. तर अजय थोडा हट्टी, पण मनाने खूप प्रेमळ होता.
दोघांमध्ये वयाचं अंतर फक्त तीन वर्षांचं होतं.
लहानपणी दोघंही एकमेकांशिवाय कधीच राहत नसत.
शाळेत जाताना एकत्र जायचे. एकत्र खेळायचे. गावातील जत्रेत एकमेकांचा हात धरून फिरायचे.
कधी विजय आजारी पडला, तर अजय त्याच्याजवळ बसून राहायचा.
आणि कधी अजयला कोणी त्रास दिला, तर विजय त्याच्या मदतीला धावून जायचा.
त्यांचे वडील, शंकरराव देशमुख, गावातील एक प्रतिष्ठित शेतकरी होते.
त्यांच्याकडे वीस एकर जमीन, गावात एक मोठं जुनं घर आणि बाजारपेठेत दोन दुकानं होती.
शंकररावांनी आयुष्यभर कष्ट करून ही संपत्ती उभी केली होती.
पण त्यांना पैशांपेक्षा आपल्या दोन्ही मुलांचं एकमेकांवरील प्रेम अधिक महत्त्वाचं वाटायचं.
ते नेहमी दोघांना एक गोष्ट सांगायचे.
"बाळांनो, मी तुमच्यासाठी कितीही संपत्ती कमावली, तरी माझ्यासाठी खरी संपत्ती तुम्ही दोघं आहात. एकमेकांची साथ कधीही सोडू नका."
दोघंही हसून मान हलवायचे.
पण त्या वेळी त्यांना माहीत नव्हतं की भविष्यात याच संपत्तीमुळे त्यांचं नातं तुटणार होतं.
काही वर्षांनी विजयचं लग्न झालं. त्यानंतर अजयचंही लग्न झालं.
दोन्ही भावांचे संसार एकाच घरात सुरू झाले.
सुरुवातीला सर्व काही छान होतं.
दोन्ही सुना एकत्र स्वयंपाक करायच्या. सणवार एकत्र साजरे व्हायचे. घरात आनंदाचं वातावरण असायचं.
पण हळूहळू परिस्थिती बदलू लागली.
एकदा विजयच्या पत्नीने त्याला सांगितलं...
"आपण एवढी वर्षं या घरासाठी कष्ट करतोय. पण घरातील प्रत्येक गोष्टीत अजयचा निर्णय महत्त्वाचा का असतो?"
विजयने तिला समजावलं.
"अगं, तो माझा लहान भाऊ आहे. आपण सगळे एकाच कुटुंबातील आहोत."
पण असे छोटे छोटे गैरसमज वाढत गेले.
कधी शेतीच्या उत्पन्नावरून वाद व्हायचा, तर कधी दुकानाच्या पैशांवरून.
अजयच्या पत्नीला वाटायचं की मोठा भाऊ जास्त फायदा घेत आहे.
तर विजयच्या पत्नीला वाटायचं की धाकटा भाऊ काहीच जबाबदारी घेत नाही.
दोन्ही भावांना सुरुवातीला या गोष्टी फारशा महत्त्वाच्या वाटत नव्हत्या.
पण रोजच्या टोमण्यांमुळे त्यांच्या मनातही कटुता निर्माण होऊ लागली.
एक दिवस अचानक शंकररावांची तब्येत बिघडली.
त्यांना तातडीने रुग्णालयात दाखल करण्यात आलं.
डॉक्टरांनी तपासणी केल्यानंतर सांगितलं की त्यांची प्रकृती गंभीर आहे.
दोन्ही मुलं वडिलांच्या शेजारी बसली होती.
शंकररावांनी विजयचा हात आपल्या एका हातात घेतला आणि अजयचा हात दुसऱ्या हातात घेतला.
ते हळू आवाजात म्हणाले...
"माझ्या मुलांनो, एक गोष्ट लक्षात ठेवा. ही जमीन, हे घर, ही दुकानं... या सगळ्या गोष्टी तुमच्यासाठीच कमावल्या आहेत.
पण माझ्या जाण्यानंतर या संपत्तीसाठी तुम्ही एकमेकांपासून दूर जाऊ नका.
मला तुमचं प्रेम हवं आहे. तुमचं एकत्र राहणं हवं आहे.
माझ्यासाठी एवढं कराल ना?"
दोघांच्या डोळ्यांत पाणी आलं.
विजय म्हणाला...
"बाबा, तुम्ही काळजी करू नका. आम्ही कधीच वेगळे होणार नाही."
अजयनेही वडिलांचा हात घट्ट धरला.
पण नियतीला काहीतरी वेगळंच मान्य होतं.
दोन दिवसांनी शंकररावांनी या जगाचा निरोप घेतला.
घरातील आनंदाचं वातावरण एका क्षणात दुःखात बदललं.
वडिलांच्या अंत्यसंस्कारानंतर काही दिवसांनी संपत्तीच्या वाटणीचा विषय समोर आला.
सुरुवातीला दोन्ही भावांनी शांतपणे चर्चा करण्याचा प्रयत्न केला.
पण दोघांच्या मनात आधीपासून साचलेले गैरसमज आता बाहेर येऊ लागले.
विजय म्हणाला...
"अजय, बाबांची वीस एकर जमीन आहे. आपण ती समान वाटून घेऊ. दुकानांबद्दलही योग्य निर्णय घेऊ."
अजय लगेच म्हणाला...
"दादा, फक्त जमीन समान वाटून चालणार नाही. बाजारपेठेतील दोन्ही दुकानंही आपल्याला समान हवीत."
विजयने उत्तर दिलं...
"मग तसं करूया. मला काहीच हरकत नाही."
पण अजयची पत्नी मध्येच म्हणाली...
"एक मिनिट! मोठ्या दादांनी इतकी वर्षं दुकानांचा व्यवहार सांभाळला आहे. त्यांना दुकानांच्या पैशांचा जास्त फायदा झाला असेल. त्याचं काय?"
हे ऐकताच विजयची पत्नीही गप्प बसली नाही.
ती म्हणाली...
"आणि घर सांभाळण्याची जबाबदारी आम्ही घेतली होती. त्याचा विचार कोण करणार?"
काही मिनिटांतच शांत चर्चा मोठ्या भांडणात बदलली.
दोन्ही भाऊ एकमेकांवर आरोप करू लागले.
शेवटी विजय रागाने म्हणाला...
"अजय, तुला जेवढं हवं आहे तेवढं घे. पण यापुढे माझ्यासमोर संपत्तीचा विषय काढू नकोस."
अजयही संतापून म्हणाला...
"दादा, तुम्ही मला माझा हक्क देत नाही. मला माझा हिस्सा कायदेशीर मार्गाने घ्यावा लागला तरी मी मागे हटणार नाही."
काही दिवसांतच वकिलामार्फत संपत्तीच्या वाटणीची प्रक्रिया सुरू झाली.
शेवटी जमीन, दुकानं आणि घराची कायदेशीर वाटणी झाली.
दोन्ही भावांना त्यांचा हिस्सा मिळाला.
पण त्या दिवशी फक्त संपत्तीची वाटणी झाली नव्हती.
एका घराची, एका कुटुंबाची आणि दोन भावांच्या नात्याचीही कायमची वाटणी झाली होती.
अजय गावातील जुनं घर सोडून दुसऱ्या शहरात राहायला गेला.
विजय मात्र गावातच राहिला.
दोघांनीही एकमेकांशी बोलणं बंद केलं.
सण आले, उत्सव आले, लग्नकार्यं झाली.
पण दोन्ही भावांनी एकमेकांना कधीच आमंत्रण दिलं नाही.
काळ पुढे सरकत होता.
अजयने शहरात आपला व्यवसाय सुरू केला. काही वर्षांत त्याने चांगला पैसा कमावला. मोठं घर घेतलं आणि गाडीही विकत घेतली.
विजयने गावातच शेती आणि दुकानांचा व्यवसाय वाढवला.
त्याच्याकडेही पैशांची काही कमी नव्हती.
पण दोघांच्या आयुष्यात एक गोष्ट कायमची कमी झाली होती.
ती म्हणजे भावाचं प्रेम.
एकदा दिवाळीच्या दिवशी अजय आपल्या घराच्या गॅलरीत उभा होता.
शेजारच्या घरातून दोन भाऊ फटाके फोडताना एकमेकांना मिठी मारत होते.
ते दृश्य पाहून त्याला लहानपणीचा विजय आठवला.
त्याला आठवलं की लहानपणी दिवाळीत दोघंही एकाच फुलबाजीतून फटाके पेटवायचे.
अजयच्या डोळ्यांत पाणी आलं.
त्याने मोबाईल हातात घेतला. विजयचा नंबर शोधला.
काही क्षण तो फोन लावायचा की नाही, याच विचारात राहिला.
शेवटी त्याने मोबाईल बाजूला ठेवला.
त्याच्या मनात एकच विचार आला.
'दादाने आधी फोन करायला हवा.'
तिकडे विजयची परिस्थितीही वेगळी नव्हती.
त्याच्या मुलाला एकदा शाळेत शिक्षकांनी विचारलं होतं...
"तुला काका आहेत ना? मग ते कधी भेटायला येत नाहीत?"
त्या प्रश्नाचं उत्तर विजयच्या मुलाकडे नव्हतं.
पण त्या प्रश्नाने विजयच्या मनात अनेक जुन्या आठवणी जाग्या झाल्या.
त्याला आपल्या धाकट्या भावाची खूप आठवण येत होती.
पण अहंकारामुळे तोही शांत होता.
असेच काही वर्षं निघून गेली.
एक दिवस अचानक विजयच्या आयुष्यात मोठं संकट आलं.
त्याच्या मुलाला, रोहनला, शाळेत खेळताना अचानक चक्कर आली.
त्याला तातडीने रुग्णालयात दाखल करण्यात आलं.
डॉक्टरांनी तपासणी केली आणि सांगितलं की रोहनच्या हृदयात जन्मजात दोष आहे.
त्याच्यावर लवकरात लवकर शस्त्रक्रिया करणं आवश्यक होतं.
शस्त्रक्रियेचा खर्च ऐकून विजय आणि त्याची पत्नी हादरले.
त्यांनी आपली बचत वापरली. काही नातेवाईकांकडून पैसे घेतले.
पण तरीही मोठी रक्कम कमी पडत होती.
विजयने आपल्या ओळखीच्या लोकांकडे मदत मागितली.
पण एवढ्या मोठ्या खर्चासाठी कोणीही पुढे आलं नाही.
दिवसेंदिवस रोहनची तब्येत बिघडत होती.
एक रात्री विजय रुग्णालयातील बाकावर बसून रडत होता.
त्याच्या पत्नीने त्याला विचारलं...
"आता आपण काय करायचं? आपल्या मुलाला काही झालं तर?"
विजयकडे कोणतंच उत्तर नव्हतं.
त्याने देवासमोर हात जोडले.
"देवा, माझ्या मुलाला वाचव. त्याच्या बदल्यात माझ्याकडचं सगळं घे."
त्याच वेळी त्याला एक व्यक्ती आठवली.
त्याचा धाकटा भाऊ अजय.
अजय शहरात मोठा व्यवसाय करत होता. त्याच्याकडे पुरेसा पैसा होता.
पण विजयचा अहंकार त्याला अजयकडे मदत मागण्यापासून रोखत होता.
दुसऱ्या दिवशी सकाळी विजयने धाडस करून अजयला फोन लावला.
बराच वेळ फोन वाजत राहिला.
शेवटी अजयने फोन उचलला.
"हॅलो, कोण?"
विजय काही क्षण शांत राहिला.
नंतर थरथरत्या आवाजात म्हणाला...
"अजय... मी विजय बोलतोय."
फोनच्या दुसऱ्या बाजूला काही क्षण शांतता पसरली.
अजयला आपल्या मोठ्या भावाचा आवाज ऐकून धक्का बसला होता.
तो म्हणाला...
"दादा? एवढ्या वर्षांनी माझी आठवण कशी काय आली?"
विजयच्या डोळ्यांत पाणी आलं.
तो म्हणाला...
"अजय, मला तुझी मदत हवी आहे. रोहनची तब्येत खूप खराब आहे. त्याच्या हृदयाची शस्त्रक्रिया करायची आहे. पण माझ्याकडे पुरेसे पैसे नाहीत."
अजय काही क्षण शांत राहिला.
नंतर त्याने विचारलं...
"दादा, किती पैसे लागणार आहेत?"
विजयने रक्कम सांगितली.
अजय म्हणाला...
"दादा, तुम्ही काळजी करू नका. मी पैसे पाठवतो."
एवढं बोलून त्याने फोन ठेवला.
दोन तासांच्या आत विजयच्या खात्यात आवश्यक असलेली रक्कम जमा झाली.
विजयला आश्चर्य वाटलं.
त्याला वाटलं होतं की अजय कदाचित जुन्या गोष्टी उकरून काढेल. पण त्याने एकही प्रश्न विचारला नव्हता.
दुसऱ्याच दिवशी विजयने पुन्हा अजयला फोन केला.
तो म्हणाला...
"अजय, तू माझी खूप मोठी मदत केलीस. तुझे पैसे मी लवकरात लवकर परत करेन."
अजय शांतपणे म्हणाला...
"दादा, कोणते पैसे? रोहन माझाही पुतण्या आहे. त्याच्यासाठी मी काही केलं, तर त्यात परत करण्यासारखं काय आहे?"
हे शब्द ऐकताच विजयच्या डोळ्यांतून अश्रू वाहू लागले.
कित्येक वर्षांनी त्याला आपल्या धाकट्या भावाचा तोच जुना आवाज ऐकायला मिळाला होता.
काही दिवसांनी रोहनची शस्त्रक्रिया यशस्वी झाली.
डॉक्टरांनी सांगितलं की आता काळजी करण्याचं काही कारण नाही.
विजयच्या आनंदाला पारावार उरला नव्हता.
त्याने अजयला पुन्हा फोन केला.
"अजय, रोहन आता बरा आहे. डॉक्टरांनी त्याला घरी घेऊन जायला सांगितलं आहे."
अजय आनंदाने म्हणाला...
"खूप छान दादा. मला रोहनला भेटायला यायचं आहे. तुम्ही परवानगी द्याल ना?"
विजयला काही क्षण बोलताच आलं नाही.
शेवटी तो म्हणाला...
"अरे, हे काय विचारतोस? हे तुझंच घर आहे. तू कधीही येऊ शकतोस."
दुसऱ्या दिवशी अजय आपल्या पत्नी आणि मुलासोबत गावाला पोहोचला.
गावातील जुन्या घरासमोर गाडी थांबली.
अजय गाडीतून उतरला.
घराच्या दारात विजय उभा होता.
दोघांनी एकमेकांकडे पाहिलं.
कित्येक वर्षांचा राग, गैरसमज आणि अहंकार एका क्षणात डोळ्यांसमोर उभा राहिला.
कोण आधी बोलणार, याची दोघांनाही समजत नव्हती.
शेवटी विजय पुढे आला.
त्याने अजयला घट्ट मिठी मारली.
आणि रडत रडत म्हणाला...
"अजय, मला माफ कर रे भावा. संपत्तीच्या नादात मी माझं सर्वात मोठं नातं गमावलं."
अजयच्याही डोळ्यांत अश्रू आले.
तो म्हणाला...
"नाही दादा. चूक फक्त तुमची नव्हती. माझाही तेवढाच दोष होता. मीसुद्धा माझ्या अहंकाराला जास्त महत्त्व दिलं."
दोन्ही भाऊ एकमेकांच्या मिठीत रडत होते.
घरातील सर्वजण ते दृश्य पाहत होते.
रोहन हळूच पुढे आला.
त्याने दोन्ही काकांचे हात पकडले आणि म्हणाला...
"बाबा, काका... आता तुम्ही दोघं पुन्हा कधीच भांडणार नाही ना?"
हे ऐकून दोन्ही भावांच्या चेहऱ्यावर हसू आलं.
विजय म्हणाला...
"नाही रे बाळा. आता आम्ही कधीच भांडणार नाही."
त्या दिवशी दोन्ही भावांनी एकत्र जेवण केलं.
अनेक वर्षांनंतर त्या घरात पुन्हा हास्य ऐकू येत होतं.
जेवण झाल्यानंतर विजयने अजयला वडिलांच्या जुन्या खोलीत नेलं.
तिथे अजूनही शंकररावांचा फोटो भिंतीवर लावलेला होता.
फोटोसमोर उभं राहून विजय म्हणाला...
"अजय, आठवतंय? बाबा नेहमी सांगायचे की एकमेकांची साथ कधीच सोडू नका."
अजयने मान खाली घातली.
तो म्हणाला...
"हो दादा. आपण त्यांचं ऐकलं असतं, तर आज आपली इतकी वर्षं वाया गेली नसती."
विजयने वडिलांच्या फोटोसमोर दिवा लावला.
आणि दोन्ही भावांनी एकत्र हात जोडले.
त्या दिवशी त्यांनी एक निर्णय घेतला.
वडिलांनी कमावलेली संपत्ती आता फक्त त्यांच्या कुटुंबापुरती मर्यादित राहणार नव्हती.
गावातील गरीब मुलांच्या शिक्षणासाठी त्या संपत्तीतील काही भाग वापरायचा, असं त्यांनी ठरवलं.
काही महिन्यांनी गावात एक नवीन शैक्षणिक केंद्र सुरू झालं.
त्याच्या प्रवेशद्वारावर एक सुंदर पाटी लावण्यात आली होती.
"शंकरराव देशमुख शिक्षण केंद्र."
खाली दोन नावं लिहिली होती.
विजय देशमुख आणि अजय देशमुख.
त्या दिवशी दोन्ही भावांच्या चेहऱ्यावर समाधान होतं.
कारण त्यांना आता संपत्तीपेक्षा नात्यांची किंमत समजली होती.
आणि हो...
काही दिवसांनी अजय पुन्हा आपल्या भावाला भेटायला गावात आला.
दोघंही घराच्या अंगणात बसून चहा पीत होते.
अचानक अजय हसत म्हणाला...
"दादा, आठवतंय? लहानपणी तुम्ही माझा फुलबाजा नेहमी आधी पेटवायचात."
विजय हसला आणि म्हणाला...
"आणि तू माझे लाडू चोरून खायचास!"
दोघंही मोठ्याने हसू लागले.
त्या क्षणी त्यांना जाणवलं की बालपणीचं ते नातं अजूनही जिवंत होतं.
फक्त त्यावर संपत्तीचा आणि अहंकाराचा धुरळा साचला होता.
मित्रांनो, आयुष्यात संपत्ती कमावणं चुकीचं नाही.
स्वतःचं घर, गाडी आणि सुखसोयी असाव्यात, असं प्रत्येकालाच वाटतं.
पण या सगळ्या गोष्टी मिळवताना आपली माणसं हरवली, तर त्या संपत्तीचा उपयोग तरी काय?
कारण जमीन पुन्हा विकत घेता येते. घर पुन्हा बांधता येतं. पैसा पुन्हा कमावता येतो.
पण एकदा तुटलेलं नातं पुन्हा जोडण्यासाठी कधी कधी संपूर्ण आयुष्यही कमी पडतं.
म्हणून आपल्या माणसांना वेळ द्या. त्यांच्याशी बोला. गैरसमज दूर करा.
कारण शेवटी आपल्या आयुष्यात आपली माणसंच खरी संपत्ती असतात.



